By Ayşe Aydın 
Avrupa, normalde yaz aylarında karşılaşılması beklenen aşırı sıcaklarla mayıs ayında yüzleşmek zorunda kaldı. Kıtanın batısından güneyine kadar yayılan bu olağanüstü sıcak hava dalgası, birçok ülkede tarihî rekorların kırılmasına, acil durum önlemlerinin alınmasına ve maalesef can kayıplarına yol açtı. Fransa ve İngiltere, bu durumu en ağır şekilde hisseden ülkeler olarak öne çıkıyor.
Fransa’da hükümet yetkilileri, sıcak hava koşullarına bağlı olarak en az yedi kişinin yaşamını yitirdiğini duyurdu. Hayatını kaybedenlerden bazılarının aşırı sıcak nedeniyle serinlemek amacıyla girdikleri sularda boğuldukları, bazılarınaysa spor yaparken rahatsızlandıkları bildirildi.
Uzmanlar, mevsim normallerinin yaklaşık 10 derece üzerinde gerçekleşen bu sıcak hava dalgasının, yaz mevsimi başlamadan önce gelmesinin riskleri artırdığını vurguladı. Plajlarda cankurtaran hizmetlerinin henüz tam kapasiteye ulaşmaması nedeniyle boğulma vakalarının artmasının kaygı verici olduğu belirtildi. Fransa Meteoroloji Kurumu, yüksek basınç sistemi nedeniyle oluşan “ısı kubbesinin” sıcak havayı kıta üzerinde hapsettiğini açıkladı. Ülke genelindeki sıcaklık endeksi, tarihî olarak en yüksek mayıs seviyesine ulaşırken, bazı bölgelerde sıcaklıkların 39 dereceyi bulması bekleniyor. Bu gelişmeler üzerine Fransa’da birçok bölgede alarm seviyeleri artırıldı ve hükümet, yüzlerce meteoroloji istasyonunda sıcaklık rekorlarının kırılması üzerine kriz toplantısı düzenledi.
İngiltere’de de benzer bir durum yaşandı. Londra’daki hava sıcaklığı 35 dereceyi aştı ve bu, son yüzyılın en yüksek mayıs sıcaklığı olarak kaydedildi. Üstelik bu rekor, yalnızca bir gün içinde iki kez yenilendi. Londra’da gece sıcaklıkları 20 derecenin altına düşmeyince “tropikal gece” yaşandı. Klimaların yaygın olmadığı bu ülkede, toplu taşıma sistemi zorluklar yaşadı ve bazı metro vagonlarında yoğun sıcaklık nedeniyle yolcular rahatsızlandı. İskoçya’da aşırı sıcaklar nedeniyle çıkan ot yangınlarına itfaiye ekipleri gece boyunca müdahale etti. Göllerde ve denizlerde serinlemeye çalışan birçok kişi, boğulma tehlikesi atlattı, bazı vakalar ise ölümle sonuçlandı.
Güney Avrupa da aşırı sıcaklardan nasibini aldı. İspanya’da, mayıs ayında görülmesi beklenmeyen sıcaklıklar kaydedildi ve Sevilla başta olmak üzere birçok şehirde sıcaklıkların 38 dereceyi aştığı belirtildi. Önümüzdeki günlerde bazı bölgelerde 40 derece sınırının aşılabileceği tahmin ediliyor. İtalya’da ise yetkililer, açık havada çalışanlar için yeni kısıtlamalar getirdi. İnşaat, tarım ve teslimat sektörlerinde, günün en sıcak saatlerinde çalışma kısıtlamaları uygulanmaya başlandı ve Roma’nın da içinde bulunduğu bölgelerde vatandaşlara “zorunlu olmadıkça dışarı çıkmayın” uyarısı yapıldı. İrlanda bile olağandışı sıcaklıklardan etkilendi; bazı meteoroloji istasyonlarında tüm zamanların mayıs sıcaklık rekorları kırıldı.
İklim bilimcileri, bu durumun sıradan bir hava olayı olmadığını vurguluyor. Uzmanlara göre, insan kaynaklı sera gazı emisyonları nedeniyle sıcak hava dalgaları artık daha sık, daha erken ve çok daha şiddetli bir şekilde yaşanıyor. Araştırmalar, özellikle İngiltere ve Fransa’da kaydedilen sıcaklıkların birkaç on yıl önce “neredeyse imkânsız” kabul edildiğini ortaya koyuyor. Bilim insanlarına göre, Avrupa’da haziran aylarında aşırı sıcak hava dalgalarının görülme olasılığı, sanayi öncesi döneme göre yaklaşık on kat arttı. Uzmanlar, gelecekte benzer aşırı sıcakların nisan ve ekim aylarında dahi yaşanabileceği konusunda uyarıyor.